Ucqar kənddə təmənnasız bələdçiliklə məşğul olan qadın

5

Astaranın Sım kəndində turizmçilik 

Azərbaycanda qadınların iş imkanlarına çatımlılığı, iş tapması əksər hallarda zəif, problemli məsələdir. 

Təhsili olan belə, məişət qayğıları, uşaqların baxımından zaman tapıb, iş həyatına atıla, karyera qura bilmir. Bəzən də ər, ata, qardaş – buna imkan vermir. 

Bu gün Azərbaycanın böyük şəhərlərində belə iş problemi yaşayan qadınlar var. Siz bir də əyalətləri düşünün… Hardasa müəllim, həkim, tibb bacısı, yaxud aşbaz kimi çalışmaq mümkün olur, lakin qadınların biznes qurması, iş insanı olmaları çətin məsələdir. 

60 yaşlı Rəvayə Baxşıyeva bu çətinliyin öhdəsindən gələnlərdəndir. O, Astaranın ucqar dağ kəndi olan Sımda özünə turizm biznesi qurub. Evini kəndlərini görməyə gələn turistlərə kirayə verir. 

Son illərin trendi – Sım kəndi 

Astaranın Sım kəndi son illər yerli və xarici turistlərin tez-tez baş çəkdiyi məkana çevrilib. Kənd dağ mənzərəsi, yaşıllığı, şəlaləsi ilə məşhurdur. 

Təngərüd çayının sahilində, qayaların üzərində salınmış Sımda yaşayan Rəvayə Baxşıyeva kənddəki müxtəlif çətinliklərə baxmayaraq, öz səyi ilə turizmlə məşğul olur. Bununla iqtisadi müstəqillik əldə edən qadın kəndin turistik cazibəsinə bir başqa əhval qatır.

“Bir gün kəndimin qapılarını yüzlərlə insana açacağına inanmazdım”

Rəvayə Baxşıyeva Sımda doğulub, ömrü boyu da burada yaşayıb, kəndini çox sevir. İndi isə həm kəndə gələn turistlərə Sım barədə məlumat verir, həm də onlara qala biləcəkləri məkan təklif edir: 

“Sadəcə təbiətin gözəlliyi, Allahın möcüzəsi olaraq baxdığım və bizə, kənd əhalisinə məxsus olduğunu düşündüyüm kəndimin qapılarını bir gün yüzlərlə insana açacağını və bu gözəlliklərdən mənə də pay düşəcəyinə inanmazdım” – deyir, Rəvayə. 

Sözünə davam edərək, biraz da öz həyatından danışır. Deyir, 28 yaşında ailə həyatı qurub, üç qız dünyaya gətirib. Turizm işinə isə bir il öncə, güc-bəla ilə ərini razı salaraq başlayıb. 

“Qızlarımdan birinin səhhətində problem var. Onun müalicəsi çox pul aparır və elə yoldaşımın razı olma səbəbi də bu oldu. 

Kənddə belə işləri adətən kişilər görür. Mən bu işlə məşğul olan ilk və hələ ki, tək qadınam”. 

Rəvayə bildirir ki, işini sevərək görür, bəlkə də ondandır ki, qısa zamanda evinə gələn qonaqların sayı artıb: 

“Evdə turistlərin istifadə edə biləcəyi hər cür rahatlıq yaratmışıq, isti suyumuz daimidir. Qışda evi odun sobası ilə qızdırırıq, qonaqlar istədikləri qədər odundan istifadə edə bilir. Çoxuna bu, maraqlı gəlir. Üstəlik, onları evdə bişirdiyim talış yeməklərinə də qonaq edirəm”. 

Rəvayə yeməklər üçün qonaqlardan cuzi ödəniş alır. Deyir, evdə bişirdiyi hər şey orqanik, öz həyətindən olur.

Turizm xidmətləri və innovativ yanaşma

Rəvayə Baxşıyeva deyir ki, bacardığı qədər qonaqlara öz evindəki kimi hiss etdirməyə çalışır. 

Kənddəki digər bələdçilər müəyyən ödəniş müqabilində turistləri şəlalələrə və təbiət parklarına aparır. Rəvayə isə bunu pulsuz edir, özü də onlarla birlikdə gəzir, əylənir. 

Dönə-dönə kəndini çox sevdiyini deyən, Rəvayə onun hər qarışına bələddir. Bildirir ki, gənc yaşlarında kəndin xüsusilə səfalı yerlərini gəzməyi çox sevirmiş, evləndikdən sonra isə ailə məsuliyyətləri çoxalıb və bu alışqanlığını uzun illər yerinə yetirə bilməyib. Evini turistlər üçün günlük kirayəyə verdikdən sonra isə qonaqlarını görmək istədikləri kənd guşələrinə özünün aparmağına qərar verib. 

“Onlarla birgə gəzmək mənə zövq verir. Gur şəlalələr, buzxana mağaraları uşaqlığımı və gəncliyimi xatırladır. Özümü azad və məmnun hiss edirəm. Ona görə də bu xidmətdən pul almaq ağlıma belə gəlmir. Kənddə cavanlar içində ödənişli bələdçilik edənlər var, yaxşı da bacarırlar. Amma onlardan yaşlı olduğum üçün kəndin keçmişinə daha çox bələdəm, turistlərlə kəndin tarixi ilə bağlı söhbətləşmək də xoşuma gəlir. Bəzi şeyləri özüm də yenidən xatırlayıram, sanki xatirələr canlanır. Bilmədiklərimi isə coğrafiya müəllimi olan dayımdan soruşuram”. 

Kəndin problemləri və arzular

Rəvayə kəndinin illərdir həllini tapmayan problemlərinə də  diqqət çəkib. Deyir, Sımın yolları pis vəziyyətdədir, asfalt örtüyü pis durumdadır, sıldırımlı yollar yağış yağanda palçıq bataqlığına çevrilir. 

Deməsinə görə, bu vəziyyət uşaqların məktəbə getməsini belə çətinləşdirir. Bu çətinliklərlə mübarizə aparan uşaqlar arasında Rəvayənin nəvələri də var. Deyir, onlar məktəbə getmək üçün təmiz ayaqqabılarını özləri ilə aparmalıdırlar.

“Yolların nahamarlığından şəhərdən gələn turistlər şəxsi maşınları ilə kəndə gələ bilmirlər, hələ rayon mərkəzindən yolsuzluq maşınlarının sürücüləri ilə sövdələşməyə məcbur olurlar. Bu xidmət həm də kəndlilərin rayona getmək üçün yüksək ödənişlər etməsinə səbəb olur. Qış aylarında qar yağanda kənd camaatı tamamilə kəndə qapanır və elektrik enerjisi kəsilir.

“Təbii qazın olmaması da kənddə böyük problemdir. İldə 4-5 dəfə dövlətin müəyyən etdiyi quru ağacları kəsərək, odun əldə etməli oluruq. Bu, baha başa gəlir. Təbii qazın verilməsi kəndlilərin yüksək xərclərdən qurtulmasına imkan verə bilər”. 

Səhiyyə və təhsil ehtiyacları

Rəvayənin kəndi üçün ən böyük arzusu poliklinika və ya xəstəxana tikilməsidir. Hazırda isə hamilə qadınlar və xəstə kənd sakinlərinin rayona getməyə məcbur olduqlarını bildirir və bunun böyük risk yaratdığını deyir.

“Səhiyyə xidmətlərinə çıxışın çətinliyi kəndlilərin həyatını təhlükə altında qoyur. Kənddə səhiyyə ocağının yaradılması insanlarımızın həyat keyfiyyətini xeyli yaxşılaşdıra bilər”. 

Sım təbii gözəllikləri və talış mədəniyyətinə məxsus xüsusiyyətləri ilə Azərbaycanın mühüm turizm bölgəsidir. Rəvayənin səyləri kəndin turizm imkanlarına töhfə verir və kənd qadınlarını ruhlandırır. Bununla belə, kənddəki infrastruktur çatışmazlığı, yüksək nəqliyyat xərcləri və səhiyyə xidmətlərindən istifadədə çətinlik kəndlilərin həyat keyfiyyətinə mənfi təsir göstərir. 

Rəvayə deyir ki, arzuları yerinə yetsə, kəndləri daha yaşanıla bilən məkana çevrilər.

FEMMEKAN

Ucqar kənddə təmənnasız bələdçiliklə məşğul olan qadın

Astaranın Sım kəndində turizmçilik  Azərbaycanda qadınların iş imkanlarına çatımlılığı, iş tapması əksər hallarda zəif, problemli məsələdir.  Təhsili olan belə, məişət qayğıları, uşaqların baxımından zaman tapıb, iş həyatına atıla, karyera qura bilmir. Bəzən də ər, ata, qardaş – buna imkan vermir.  Bu gün Azərbaycanın böyük şəhərlərində belə iş problemi yaşayan qadınlar var. Siz bir də əyalətləri...

Təkbaşına səyahət edən qadın: nələrə fikir verməli? 

“Əfşan”ın yazarı İradə Qədirova təcrübəsini bölüşür “Arzusu olan, nə etmək istədiyini bilən qadın yolu sonunadək getməlidir. Həmin çətin yollardan tanıdığım, tapdığım bir İradə var”.   Səyyah İradə Qədirovanın sözləridir. Tək səyahət edən səyyah yollarda gördükləri barəsində iki – “Əfşan” və “Eşqin izi ilə – Səfərnamə” – kitablarını yazıb.  “Femmekan”la təkbaşına səyahət, gəzdiyi ölkələrdə başına gələnlər...

Səyahət və küçə musiqiçiliyində özünü yenidən kəşf etmək

“Bir qadın tək qalıb, düşünəndə, bacarmayacağı iş olmur” Həm səyahət edib, həm də getdiyi ölkələrin küçələrində skripka ifa etmək Sevinc Yusifovaya zövq verir. Doğrudur, onun küçədə, kafe və restoranlardakı ifasını ailəsi dəstəkləməyib, lakin uzun mübarizədən sonra Sevinc işinə anlayışla yanaşmalarına nail ola bilib. İnanır ki, mümkünsüz heç nə yoxdur, yetərincə istəməmək var. Azərbaycanın küçələrində musiqiçilərə...

Yaratdığı brendlə xarici bazara çıxmış azərbaycanlı qadın

“İstəyirəm əlimdə imkanım olsun, təhsilə, işə əli çatmayan qadınlara kömək edim” Şəfiqə Bağırova hələ 10 il öncə, 21 yaşı olanda öz brendini yaradıb. O, “BAGHİRİ” brend adı altında bəzək əşyaları, aksessuarlar istehsal edib, bazara çıxarır.  Şəfiqə Bağırova Bakı Dövlət Universitetində (BDU) Ekologiya ixtisası üzrə təhsil alıb. Lakin biznesini atasından ilhamlanaraq qurub.  Şəfiqənin atası zərgərdir. O,...

Həyatını uşaqların küçədə qalmamasına həsr etmiş qadın

Azərbaycanda ilk uşaq sığınacağının yaranması tarixçəsi “Həssas qruplarla işləmək üçün ən vacib şərt peşəkarlıq, məsuliyyət və səbrli olmaqdır”, – söhbətə belə başlayır, Kəmalə Ağazadə. O, Azərbaycanda uşaq hüquqları müdafiəçisidir. Rəhbərlik etdiyi Azərbaycan Uşaqlar Birliyinin (AUB) tabeliyində sığınacaq yaradıb. Təşkilat hər il zorakılıqla üzləşmiş, tərk edilmiş yüzlərlə uşağa hüquqi və psixoloji yardım edir. “Müvəffəqiyyətə gedən yol...

“Cəmiyyət qadınların daha azad olduğu zaman dəyişəcək” 

Özünü bir çox sahədə sınayıb, “nude” fotoqrafiyada tapan qadın “Femmekan”ın budəfəki qonağı fotoqraf Şərəf Nağıyevadır. O, zaman-zaman sevmədiyi işlərdə çalışıb, hətta universitetin ingilis dili müəllimliyi fakültəsinə qəbul olub, bitirsə də, bu sahədə özünü rahat hiss etməyib.  Deyir, uzun illərdən sonra fotoqrafiya ilə məşğul olmağa başlayıb. Son yeddi ildir “nude” fotolar çəkir. Deyir, özünü yaradıcı işdə...

“Qadın güclü olanda, kölə yox, qəhrəmana çevrilir”

Stilist, dizayner və xeyriyyəçi Vəfa İsazadənin hekayəsi “Qadının ayağı üzərində dayana bilməsi üçün iqtisadi azadlığı olmalıdır. Qadın güclü olanda stereotipləri qırmağı bacarır”, – söhbətə belə başlayır, Vəfa İsazadə.  O, stilist, dizayner kimi bir çox məşhurlarla çalışır. Kolleksiyaları bəzi xarici ölkələrdə də maraqla qarşılanıb. Vəfa həm də, xeyriyyəçi kimi tanınır. “Femmekan”ın budəfəki qonağı 2017-ci ildə yaradılan...

Həyatı animasiyalarla göstərən qadının hekayəsi 

Az inkişaf etmiş, çoxunun məlumatsız olduğu çətin yola işıq tutmaq Nəzrin Ağamalıyeva beş yaşından rəsm çəkir. İlk ali təhsilini Azərbaycan Dövlət İqtisadiyyat Universitetində, biznes idarəedilməsi sahəsində alıb, lakin ilk gündən bu sahəni sevə bilməyib.  Zamanla rəsmə olan marağı onu qrafik dizaynerlik, animasiya sahəsinə aparıb. Bu sahəni öyrənəndən sonra bir müddət “Azərbaycan Coca-Cola Bottlers LTD” şirkətində...

Fəlsəfəyə yeni baxış: ənənəvi dərs metodundan qaçış

Onlarla fəlsəfi kitabın müəllifi və tərcüməçisi Çinarə Məhəmmədi tanıyaq Fəlsəfədən dərs deyən, bu sahədə onlarla kitab yazan və tərcümə edən Çinarə Məhəmməd düşünür ki, müasir insanı köhnədənqalma dərs metodları, kitablarla təəccübləndirmək olmaz. Odur ki, o, tələbələrinə fəlsəfəni fərqli formada tədris edir. Həmçinin sahəsi ilə bağlı oxuduğu maraqlı kitabları azərbaycancaya tərcümə edir ki, bu sahədə dərs...

Mənim Yeni Tarix